Trauma en Cultuur

Cultuurspecifieke dimensies bij ondersteuning en zorg van getraumatiseerde individuen en systemen

Nederland kent ruim drie miljoen inwoners met een allochtone achtergrond (van wie 2 miljoen niet-westers); in de grote steden is momenteel meer dan de helft van de jongeren allochtoon. Allochtonen vormen een risicogroep met betrekking tot de ontwikkeling van angststoornissen, in het bijzonder een posttraumatische stressstoornis (PTSS). De reguliere evidence based behandeling voor angststoornissen (TF-CGT of EMDR) kent echter een geringe doelmatigheid en kosteneffectiviteit voor deze groep. Zo zijn er aanwijzingen dat de psychotherapeutische behandeling van allochtone cliënten vaker problematisch verloopt (bv. in termen van drop-out, onder allochtonen 45% versus 28% onder autochtonen) ten gevolge van diverse culturele barrières (denk aan taalbarrières en verschil in verklaringsmodellen voor ziekte). Dit resulteert in substantiële nadelige psychosociale consequenties voor de cliënt (behandelingen leiden niet tot voldoende symptoomreductie) en belangrijke economische consequenties vanwege de blijvende problematiek die een volwaardig functioneren in de maatschappij in de weg staat, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsparticipatie.

De onder Arq Psychotrauma Expert Groep ressorterende zorgorganisaties kennen substantiële aantallen (niet-westerse) allochtonen in hun behandelpopulaties. Zo vormen vluchtelingen binnen Stichting Centrum ’45 meer dan de helft van de totale patiëntenpopulatie, is bij het IVP een aanzienlijke groep allochtonen met arbeidsgerelateerde problemen in behandeling, en ziet men bij Equator louter patiënten met een vluchtelingachtergrond. De ontwikkellijn gaat echter niet alleen om vluchtelingen en asielzoekers maar ook om tweede en derde generatie (en dus Nederlandssprekende) allochtonen. Het betreft werkgerelateerde traumatische ervaringen (zoals gewelddadige agressie-incidenten) maar ook getroffenen door (huiselijk) geweld, geweld op straat, of ongelukken en rampen.

Diversiteit en trauma

De Arq-ontwikkellijn Diversiteit en trauma beoogt de interculturele zorg te optimaliseren en evidence based te maken – zowel op terrein van preventie en ondersteuning als psycho educatie en (specialistische) zorg. De ontwikkellijn wil krachtig verbonden zijn met de behandelpraktijk door de dagelijkse praktijk te ondersteunen, tot innovatie aan te zetten en zich te laten voeden door vragen uit de praktijk. Het streven is bovendien de binnen Arq bestaande kennis en deskundigheid uit te dragen naar andere GGz organisaties die hun zorg aan getraumatiseerde allochtone patiënten willen optimaliseren. Interculturele kennis is binnen Arq aanwezig in de vorm van trainingen/cursussen en toegepaste interculturele competenties (zoals de inzet van het Culturele Interview bij diagnostiek en het omgaan met tolken in de behandeling). Daarnaast richt de lijn zich op wetenschappelijk onderzoek naar voorspellende factoren van klachtenbeloop en behandeleffectiviteit (aan de hand van analyses van patiëntprofielen en behandeluitkomsten) en naar de bepaling van kenmerken van effectieve cultuursensitieve PTSS behandeling.

Een cultureel competente aanpak voor traumabehandeling wordt nog niet op grote schaal in de GGz toegepast vanwege een tekort aan gespecialiseerde therapeuten en opleidingsprogramma’s voor therapeuten die zijn toegesneden op de specifieke problemen van allochtonen. Daar ligt een niche waar Arq zich uitstekend kan profileren en een voortrekkersrol kan vervullen – binnen Nederland én internationaal.

In het voorjaar van 2014 is in beide locaties van Stichting Centrum '45 een refereerbijeenkomst gehouden over Diversiteit en Trauma.Relevante linken voor eht thema Di